Rutte: ABD'nin İran'a güçlü bir yanıt vermesi gerekli

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD tarafından İran'a yönelik düzenlenen yeni askeri harekatın "kesinlikle gerekli" olduğunu belirtti.

Ankara'da düzenlenen NATO zirvesinde gazetecilere açıklamalarda bulunan Rutte, "Bir ateşkes varken ve İran bu ateşkesi esasen ihlal ediyorken, ABD'nin buna güçlü bir yanıt vermesinin tamamen hayati olduğunu düşünüyorum" dedi.

Ankara'daki zirvede Avrupalı liderler, ABD Başkanı Donald Trump'ı askeri ittifaka olan bağlılığını yeniden teyit etmeye ikna etmeyi amaçlıyor. Trump, Avrupalı müttefikleriyle İran savaşı ve Grönland üzerindeki anlaşmazlıklarını yeniden gündeme getirmişti.

Rutte, ABD'nin NATO'ya olan bağlılığından şüphe duyulmaması gerektiğini, bu ittifakın ABD'yi korumak için de çalıştığını ifade etti.

avrupalıların ve Kanadalıların savunma harcamalarını ABD ile eşitlemelerinin beklendiğini ve bunun adil olduğunu dile getiren Rutte, "İyi haber şu ki bugün elde edilen büyük kazanım budur. Bu durum Putin için bir kayıp, Avrupalıların ve Kanadalıların tam olarak bunu yapmasını sağlayan Başkan Trump için ise bir kazançtır" diye ekledi.

KÖRFEZ'DE KARŞILIKLI SALDIRILAR

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'ndaki tanker saldırılarına yanıt olarak ABD'nin düzenlediği operasyonun ardından, bugün Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri tesislerini hedef aldığını açıkladı.

Kırılateşkes anlaşmasına darbe vuran bu gelişmede Devrim Muhafızları; Bahreyn'deki Bandar Salman, 5. Filo Bölgesi ve Kuveyt'teki Ali Al Salem Hava Üssü'ne füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) ortak operasyon düzenlediğini, ayrıca müdahale etmeye çalışan bir ABD MQ-9 İHA'sını düşürdüğünü bildirdi.

Saldırılar sırasında Bahreyn ve Kuveyt'te hava savunma sirenleri çalarken, Kuveyt ordusu hava savunma sistemlerinin düşman füze ve İHA saldırılarına karşılık verdiğini duyurdu. ABD ordusundan konuya ilişkin anlık bir açıklama yapılmadı.

Daha erken saatlerde ABD, Hürmüz Boğazı'nda üç tankerin vurulmasına yanıt olarak yeni askeri saldırılar düzenlemiş ve İran'a petrol satışı sağlayan lisansı iptal etmişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), atekesi ihlal eden tanker saldırılarının bedelini ödetmek amacıyla düzenlenen operasyonda, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait 60'tan fazla küçük teknenin de vurulan hedefler arasında yer aldığını açıkladı.

CENTCOM açıklamasında, "İran güçlerinin haksız saldırganlığı, ateşkesin açık ve tehlikeli bir ihlalidir; seyrüsefer serbestisini baltalamaktadır" ifadelerine yer verildi.

İran'ın en üst düzey ortak askeri komutası olan Hatemül Enbiya Merkez Karargahı ise ABD saldırılarını "apaçık bir saldırganlık eylemi" olarak nitelendirip kınayarak, "ezici bir yanıt" tehdidinde bulundu ve Tahran'ın boğazın yönetiminde ABD müdahalesine izin vermeyeceğini duyurdu.

İran'ın üst düzey müzakerecilerinden Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da ABD'yi ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçladı.

Galibaf, ihlale gerekçe olarak son askeri saldırıların yanı sıra yenilenen petrol yaptırımlarını, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki "düzenlemelerine" yönelik ihlalleri ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını gösterdi. Qalibaf, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, "Zorbalık ve şantaj dönemi sona erdi. Boyun eğmeyeceğiz" ifadelerini kullandı.

PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ

Anlaşmaya büyük bir darbe vurabilecek bir adım olarak Washington, dün İran'ın uluslararası piyasalarda petrol satmasına izin veren kritik muafiyeti geri çekti.

ABD'nin bu kararının ardından petrol fiyatları yüzde 3'ün üzerinde artış gösterdi.

Reuters'a konuşan bir ABD'li yetkili, müzakerecilerin İran ile nihai bir anlaşmaya varmak için iyi niyetle çalışmayı sürdürdüğünü ifade etti.

Ancak boğazın kontrolü Tahran'a büyük bir koz vererek dünyanın en güçlü ordusu karşısında fiilen bir tıkanma yaratmasını sağlıyor.

Geçici ABD-İran anlaşması kapsamında ABD Hazine Bakanlığı, 22 Haziran'da İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin satışına 21 Ağustos'a kadar izin veren genel bir lisans yayımlamıştı.

Dün bu lisansı iptal eden bakanlık, İran'a işlemlerini sonlandırması için 17 Temmuz'a kadar süre tanıdı.

İran Dışişleri Bakanlığı ise bu adımı savaşı sona erdirmeyi amaçlayan çerçeve anlaşmasının ihlali olarak kınadı ve sonuçlardan Washington'ın sorumlu olacağını duyurdu.

Bakanlık bugün erken saatlerde yaptığı açıklamada, İran'ın çıkarlarını ve ulusal güvenliğini korumak için gerekli gördüğü her türlü tedbiri alacağını belirtti.

ATEŞKES SONA MI ERİYOR?

Tahran, boğazdaki son gemi saldırılarının sorumluluğunu reddetmesine rağmen, Katar tarafı gemilere yönelik saldırılardan İran'ı sorumlu tuttu.

Saldırıya uğrayan gemiler arasında, motor dairesinde yangın çıkan Katar'a ait dev sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tankeri Al Rekayyat da bulunuyor.

Gemideki mürettebatın güvenli bir şekilde tahliye edildiği bildirildi. Deniz güvenliği kaynakları, Umman açıklarında Suudi Arabistan bayraklı, süper tanker Wedyan olduğu düşünülen bir ham petrol tankerinin de hasar gördüğünü aktardı ancak hasarın nedeni netleşmedi.

İran Dışişleri Bakanlığı, Katar'ın suçlamalarını şaşırtıcı bulduğunu ve Tahran'ın taahhütlerini titizlikle yerine getirdiğini savundu.

Bakanlık buna rağmen, ticari gemilerin İran ile koordine edilmemiş rotaları kullanmasının risk taşıdığını ekledi. İsmini vermek istemeyen ikinci bir ABD'li yetkili, ilk bulguların İran'ın üç ticari gemiye ateş açtığı yönünde olduğunu söyledi.

İran'daki dini yönetim, Washington'ın uzun süredir güvenlik garantörü olarak hareket ettiği bölgede güç dengesini ciddi şekilde değiştirecek kalıcı bir geçiş ücreti toplama sistemi kurmayı amaçlıyor.

ABD saldırıları, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için kutsal Kum kentinde düzenlenen büyük cenaze törenlerinin ardından gerçekleşti. Hamaney, savaşın ilk gününde kızı, torunu, damadı ve geliniyle birlikte öldürülmüştü.

Geçici ateşkes, kalıcı bir anlaşma için yapılacak müzakerelere 60 günlük bir süre tanımayı hedefliyordu ancak Katar'da yürütülen dolaylı görüşmeler geçen hafta herhangi bir ilerleme kaydedilemeden sona erdi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın bir anlaşmaya varmayı kabul etmemesi durumunda bombardımanlara yeniden başlama tehdidini yinelerken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, geçici ateşkes mutabakatı uyarınca tehditlerin sürmesi halinde nihai anlaşma müzakerelerinin başlamayacağını belirtti.