Mutabakat bozuldu: ABD ile İran arasındaki çatışmalar 6. gününde

İran, ABD ordusunun askeri tesislerine yönelik üst üste gerçekleştirdiği altıncı gece bombardımanının ardından cuma günü Ortadoğu'daki ABD tesislerine yeni saldırılar başlattığını, bu kapsamda Suriye topraklarında ilk kez doğrudan bir hedefi vurduğunu açıkladı.

Geçen ay taraflar arasında sağlanan ateşkes, yerini günlük saldırı ve misillemelere bıraktı. Yaşanan çatışmalar küresel petrol taşımacılığında kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatı büyük ölçüde durdururken ABD ve İsrail'in şubat ayında başlattığı savaşın küresel ekonomiye yönelik yansımaları yatırımcılar arasındaki endişeleri yeniden artırdı.

ABD ordusu, İran'ın askeri kabiliyetlerini daha da zayıflatmak amacıyla Keşm Adası ile ülkenin en büyük limanına ev sahipliği yapan Bender Abbas yakınlarındaki kritik deniz ve Devrim Muhafızları tesisleri dahil birçok noktaya gece boyunca yeni hava saldırıları düzenlendiğini açıkladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Savaş uçakları, insansız hava araçları ve savaş gemilerini içeren ABD kuvvetleri; kıyı izleme ve hava savunma mevzileri, askeri lojistik altyapısı ile deniz muharebe kabiliyetleri gibi düzinelerce İran askeri hedefini hassas mühimmatla vurmuştur."

İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı, ülkenin güneydoğusundaki liman kenti Çabahar yakınlarında yer alan Pasabandar bölgesine düzenlenen ABD saldırısında bir sivilin hayatını kaybettiğini duyurdu.

İran, komşu ülkelerdeki ABD askeri üslerine, Ürdün'deki bir hava üssü de dahil olmak üzere füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdi. İran ordusu cuma günü erken saatlerde Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD tesislerine yönelik saldırılar gerçekleştirdiğini açıkladı.

Görgü tanıklarının aktardığı bilgilere göre, Katar'ın başkenti Doha'da patlama sesleri duyuldu. Katar İçişleri Bakanlığı, şarapnel parçaları nedeniyle bir çocuğun yaralandığını açıkladı.

İran medyası, ABD'nin son saldırılarında beş köprünün yanı sıra kıyı kenti Bender Hamir'deki tren istasyonu ile ülkenin güneydoğusundaki İranşehr Havalimanı'nın vurulduğunu aktardı.

İran resmi haber ajansı IRNA, güneydeki liman şehri Bender Hamir'deki köprülere düzenlenen ABD saldırılarında yedi kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi.

İran devlet medyası, Devrim Muhafızları Ordusunun, İranşehr'de öldürülen İran askerlerinin intikamını almak amacıyla Suriye'nin el-Tanf bölgesinde bulunan bir ABD özel harekat komuta merkezini hedef alarak vurduğunu duyurdu.

Bu eylem, komşu ülkeleri etkisi altına alan çatışmaların dışında kalmaya çalışan Suriye topraklarında İran tarafından gerçekleştirilen ilk doğrudan saldırı olarak kayıtlara geçti.

Bölgedeki diğer çatışma hatlarında ise Lübnan'da İran destekli Hizbullah savaşçıları İsrail güçleriyle çatışırken Irak'ta İran destekli silahlı gruplar ABD hedeflerine insansız hava aracı ve roketlerle saldırılar düzenlemeyi sürdürüyor.

İran devlet medyasının Devrim Muhafızları açıklamasına dayandırdığı haberine göre, Umman'ın Gannem bölgesindeki bir ABD hava kontrol radarı ile Salameh Kayalıkları'ndaki bir deniz radar sistemi hedef alınarak imha edildi.

Karşılıklı saldırıların şiddetlenmesi, doğalgaz ve petrol taşımacılığında dünyanın en önemli su yolu olan Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri yeniden büyük oranda durdurdu. 

Bu da petrol fiyatlarının yükselmesine yol açarken küresel enflasyon üzerindeki olumsuz etkilere dair endişeleri de beraberinde getirdi.

Tahran yönetimi boğazı yeniden ablukaya alırken Washington ise çarşamba gününden bu yana İran limanlarına yönelik ambargoyu tekrar uygulamaya koydu.

Reuters'a konuşan kaynaklar, Washington'ın İran altyapısını hedef almaya devam etmesi halinde, Tahran'ın Yemen'deki müttefiki Husileri Kızıldeniz'in girişindeki bir diğer kritik geçiş noktası olan Babülmendep Boğazı'nı kapatmaya teşvik edebileceğinin sinyalini verdiğini aktardı.

İran, geçen hafta boğazdaki bir koridordan geçen gemileri hedef almıştı. 

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndaki bu aktif eylemlere seyirci kalmayacağını ve İran'ın bunun bedelini ödemesini sağlayacağını belirtti.

Leavitt, Başkan Trump'ın aynı zamanda diplomasiye de her zaman açık olduğunu sözlerine ekledi.

İranlı kaynaklar, Tahran'ın haziran ayındaki mutabakat zaptını tamamen ortadan kaldıracak bir gerilimden kaçınmak istediğini ancak Hürmüz Boğazı üzerindeki otoritesini kabul ettirmeyi amaçladığını ifade etti.

İran içinde ise yeniden başlayan bombardımanlar halk arasında endişeye neden oldu.

Güvenlik gerekçesiyle soyadının açıklanmasını istemeyen Tahran sakinlerinden 46 yaşındaki devlet memuru Mahlegha, Reuters'a yaptığı açıklamada, "Savaşın yeniden başlama korkusuyla yaşamak çok yıpratıcı. Bu şekilde yaşayamazsınız. Ben şahsen diplomasinin kazanmasını istiyorum" dedi.

Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nı kullanan tüm gemilerin kendi kıyılarına yakın bir rotadan geçmesini istiyor ve geçen ayki mutabakat metninde belirlenen 60 günlük müzakere sürecinin sonunda geçiş ücreti almayı planlıyor.

Washington ise gemileri Umman kıyısı boyunca güneydeki alternatif rotayı kullanmaya teşvik ediyordu.

ABD kuvvetleri, düzenlenen hava saldırılarının İran'ın boğazı kontrol etme kabiliyetini sekteye uğratmak amacıyla kıyı şeridindeki askeri hedeflere yönelik olduğunu açıkladı.

İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekraminia ise perşembe günü yaptığı açıklamada, İran'ın kendi topraklarının her noktasından boğazı vurma gücüne sahip olması nedeniyle ABD stratejisinin sonuç vermeyeceğini savundu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın ana petrol ihraç terminalinin yer aldığı Harg Adası'nı ele geçirmek de dahil olmak üzere kara unsurlarını kullanma seçeneğini dışlamadı.

Trump, Tahran müzakere masasına dönmediği takdirde önümüzdeki hafta İran'daki elektrik santrallerini ve köprüleri vurma tehdidini yineledi.