ABD Senatosu'nda 1,15 trilyon dolarlık tasarıya fren

ABD Senatosundaki Demokratlar, İran'daki savaşa yönelik hoşnutsuzluklarını ve ABD Başkanı Donald Trump'ın savaş bölgesine ABD kuvvetleri gönderme kararı alırken Kongreye danışmamasını gerekçe göstererek dün 1,15 trilyon dolarlık yıllık savunma politikası yasa tasarısını engelledi.

Senato çoğunluk lideri ve New York Senatörü Demokrat Chuck Schumer, Senatoda yaptığı ve "hayır" oyu vereceğini duyurduğu konuşmasında, "Trump bu savaşı yetki almadan, bir strateji belirlemeden ve bir çıkış planı olmadan başlattı" ifadesini kullandı.

Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) üzerindeki usul oylaması başarısızlıkla sonuçlandı.

100 üyeli Senatoda "evet" oyları 50 ile 46 olan "hayır" oylarından fazla olmasına rağmen tasarı, görüşmelerin ilerlemesi için gerekli olan 60 oy sınırının altında kaldı.

Oylama parti çizgisine göre şekillendi. Senatonun Cumhuriyetçi çoğunluk lideri, Güney Dakota Senatörü John Thune dışındaki tüm Cumhuriyetçi senatörler tasarının ilerlemesi yönünde oy kullandı.

Thune ise Senato kuralları gereği yalnızca tasarının yeniden değerlendirilmesi yönünde bir önerge sunabilmek amacıyla "hayır" oyu verdi.

Silahlı Hizmetler Komisyonunun dokuz Demokrat üyesinin geçen ay komisyondaki değerlendirmede NDAA aleyhinde oy kullanmasının ardından, tasarının Senato genel kurulunda tıkanması bekleniyordu.

NDAA normal şartlarda her iki partinin de güçlü desteğiyle kabul ediliyordu.

Demokratlar, devasa bir Pentagon bütçesinin onaylanmasının, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki hava saldırılarıyla başlayan İran savaşının onaylanması olarak algılanmasından endişe duyuyor.

Oylama, tam da Trump yönetiminin çatışmadaki son tırmanış olarak tüm İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koyduğunu açıkladığı ve yeni bir saldırı dalgası başlattığı sırada yapıldı.

Demokratlar aynı zamanda, Amerikalılara yönelik sosyal programlarda kesintiye gidilirken Trump yönetiminin askeri harcamaları toplamda 1,5 trilyon dolara çıkarma çabasına da karşı çıkıyor.

Trump, NDAA kapsamında yetkilendirilen 1,15 trilyon doların yanı sıra, bütçe uzlaştırma süreci aracılığıyla Demokratların desteğine ihtiyaç duymadan geçebilecek 350 milyar dolarlık ek fonu da Kongreden talep etmişti.

Destek çağrısında bulunan Cumhuriyetçi Thune ise Demokratları siyaseti güvenliğin önüne koymakla suçladı. Thune, "Bu tasarı, ordumuzun bugün hazır yer almasını ve yarına hazırlanmasını güvence altına almaya yardımcı olan bir tasarıdır" dedi.

Bu yılki NDAA; kaç gemi, uçak ve füze sisteminin satın alınacağından asker maaşlarındaki artışlara ve jeopolitik tehditlerle nasıl mücadele edileceğine kadar her şeyi belirleyen 1,15 trilyon dolarlık eşi görülmemiş bir savunma bütçesini yetkilendiriyor.

Tarihsel olarak her iki parti tarafından da "mutlaka geçmesi gereken bir yasa" olarak görülen NDAA, altmış yılı aşkın süredir her yıl yasalaşarak Kongreden kesintisiz geçen az sayıdaki büyük tasarıdan biri olma özelliğini taşıyor.

Yaşanan bu aksamaya rağmen, NDAA sürecinin henüz başlarında bulunuluyor. Her yıl Temsilciler Meclisi ve Senato kendi NDAA tasarılarını kabul ediyor, ardından Silahlı Hizmetler Komisyonu müzakerecileri uzlaşı sağlanan ortak bir metin hazırlayarak bunu her iki kamara dâhilinde yeniden oylamaya sunuyor.

Uzlaşılan metnin her iki kamaradan da geçmesi durumunda tasarı, yasalaşması veya veto edilmesi için Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump'ın onayına sunulacak.

DEMOKRATLARIN MUHALEFETİ

Aralarında Chris Van Hollen, Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Ed Markey, Jeff Merkley ve Peter Welch'in de yer aldığı birkaç Demokrat senatör, geçen hafta yayımladıklar ortak mektupla diğer senatörlere önlemler tartışılmadan önce NDAA tasarısının ilerletilmemesi çağrısında bulunmuştu.

Senatörler, meslektaşlarını tasarıya karşı çıkmaya çağırdıkları mektupta, "Senato Demokratları olarak, Trump'ı Netanyahu'nun aşırılık yanlısı hükümetiyle ABD ilişkilerini derinleştirmeye zorlayacak oylar vermemeliyiz" ifadesine yer verdi.

Oylama öncesinde sosyal medya platformu X üzerinden bir video paylaşan Van Hollen, yasanın Pentagon için "şişirilmiş bir bütçenin" önünü açacağını ve "Trump'ın İran'a karşı yürüttüğü yasadışı savaşa hiçbir sınır getirmeyeceğini" belirtti.

Van Hollen ayrıca tasarıda yer alan ve "arka planda sessizce ilerleyen, çok az dikkat çekmiş olan" İsrail'e yönelik hükümlere de değindi.

Van Hollen, "İsrail hükümeti ne yaparsa yapsın, Amerika Birleşik Devletleri Kongresi neden yürütme organına daha fazla istihbarat paylaşma talimatı versin?" sorusunu yöneltti.

Senato Demokratlarının bu girişimleri, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde İsrail'e yönelik desteğin ciddi şekilde gerilediği Demokrat Parti içindeki daha geniş bir eksen kaymasını yansıtıyor.

Haziran ayında yapılan bir Reuters/Ipsos anketine göre, Demokratlar arasında İsrail'i olumlu görme oranı 2018 yılındaki yüzde 59 seviyesinden, mayıs ayında yüzde 22'ye geriledi.