23 bin yıllık ayak izleri. İlk insanlar dev mamutlarla birlikte yürümüş

ABD'nin New Mexico eyaletindeki White Sands Ulusal Parkı, beyaz kum tepelerinin altında saklanan binlerce yıllık ayak izleriyle insanlık tarihine ilişkin yerleşik kabulleri değiştiriyor.

Parkta keşfedilen fosilleşmiş insan ayak izlerinin yaklaşık 21 bin ila 23 bin yıl öncesine ait olduğu belirlendi. Bulgular, insanların Amerika kıtasına ne zaman ulaştığına ilişkin uzun süredir kabul gören teorileri önemli ölçüde geriye çekti.

Uzun yıllar boyunca insanların günümüz Kuzey Amerika'sına yaklaşık 13 bin ila 16 bin yıl önce, Asya ile Amerika'yı birbirine bağlayan Beringia köprüsü üzerinden ulaştığı düşünülüyordu.

White Sands'teki izler ise insanların kıtada 21 bin yıldan daha uzun süre önce, Kuzey Amerika'nın büyük bölümünün dev buz tabakalarıyla kaplı olduğu Son Buzul Maksimumu sırasında yaşadığını gösteriyor.

İnsanların kıtaya tam olarak nasıl ulaştığı ise halen tartışılıyor. Bazı araştırmacılar, ilk toplulukların Asya kıyıları boyunca küçük tekneler kullanarak ilerlediğini öne süren "kıyı göçü" teorisi üzerinde duruyor.

White Sands'teki keşifler yalnızca insanların kıtaya geliş tarihini değiştirmedi. Ayak izleri, tarih öncesi insanların mamutlar gibi Buzul Çağı'nın dev canlılarıyla aynı dönemde yaşadığını da ortaya koydu.

Park görevlisi ve araştırmacı David Bustos, insan ayak izlerine benzeyen ilk izleri 2009'da kurumuş Otero Gölü çevresinde fark etti. Ancak izlerin mamut ayak izleriyle aynı döneme ait olabileceği fikri başlangıçta bilim insanlarını ikna etmedi.

Dönüm noktası 2016'da yaşandı. Araştırmacılar, insan ayak izlerinin doğrudan üzerinde mamut izleri tespit etti. Daha sonra dev bir yer tembel hayvanının bıraktığı izin içinde de insan ayak izi bulundu.

Bulgular, insanların bu dev hayvanlarla binlerce yıl boyunca aynı coğrafyayı paylaşmış olabileceğine işaret etti.

Ayak izlerinin tarihlendirilmesinde kullanılan bitki kalıntıları ilk başta bazı bilim insanlarının itirazlarına yol açtı. Araştırmacılar bunun üzerine farklı yöntemlerle yeni analizler gerçekleştirdi.

2023'te yayımlanan çalışmada elde edilen sonuçlar, ayak izlerinin 21 ila 23 bin yıllık olduğu yönündeki ilk bulguları destekledi.

Parkta keşfedilen bazı izler, tarih öncesi insanların günlük yaşamından sıra dışı kesitler de sunuyor.

Yaklaşık 1,5 kilometre boyunca devam eden bir ayak izi dizisinin, küçük bir çocuğu taşıyan yetişkin bir kadına ait olduğu düşünülüyor. İzlerden kadının zaman zaman çocuğu yere bıraktığı anlaşılıyor.

Başka izler ise çocukların dev yer tembel hayvanlarının ayak izlerinde biriken suların içinde oynadığını gösteriyor. Araştırmacılara göre bu bulgular, binlerce yıl önce yaşayan insanların aile ilişkileri ve günlük davranışlarının günümüzdekilere ne kadar benzediğini gözler önüne seriyor.

White Sands'te yeni fosilleşmiş ayak izlerinin keşfedilmeye devam ettiği belirtiliyor. Hassas yapıları nedeniyle tarih öncesi izlerin bulunduğu alanlar ziyaretçilere kapalı tutulurken, bazı insan ayak izleri 2024'ten bu yana parkın ziyaretçi merkezindeki özel sergide görülebiliyor.

Yaklaşık 275 mil karelik alanı kaplayan White Sands, 2025'te yaklaşık 659 bin ziyaretçi ağırladı. Park, ABD'nin en çok ziyaret edilen milli parklarının gerisinde kalsa da bilimsel keşifleriyle Amerika kıtasındaki insanlık tarihinin en önemli arkeolojik alanlarından biri haline geldi.